Drzewa

ABIES BALSAMEA - BALSAM FIR - JODŁA BALSAMICZNA

Jodła Balsamiczna to średniej wielkości drzewo iglaste osiągające do 30  m wysokości. Pochodzi głównie z terenów wschodniej Kanady, aż po południowy wschód do stanu Wirginia w USA. Tworzy wąsko stożkową, gęsto rozgałęzioną koronę z krótkimi, wąskimi, ale tępymi liśćmi, które są ciemno błyszczące, zielone powyżej i bladoniebieskie poniżej. Atrakcyjne szyszki żeńskie są niebieskoszare lub fioletowe. Jest to prawdopodobnie najpopularniejszy gatunek sprzedawany jako choinka bożonarodzeniowa w Kanadzie i USA. Jest to również jedno z najtwardszych drzew na świecie, podobno nawet przeżywające zanurzenie w ciekłym azocie w temperaturze prawie -200°C. Abies balsamea łatwo rośnie z nasion. Stratyfikacja przez 30 dni po wysiewie zoptymalizuje wyniki.

ABIES CONCOLOR 'GLAUCA' - WHITE FIR - JODŁA KALIFORNIJSKA 'GLAUCA'

Jodła Kalifornijska 'Glauca' to piękna jodła o niebieskawym zabarwieniu igieł, najczęściej rozmnażana przez wysiew nasion. Roślina charakteryzuje się silnym,  wzrostem i regularnym, stożkowatym pokrojem. Dorasta w ciągu 30 lat do 10- 12 m wysokości. Igły są długie do 4-7 cm, miękkie, szablasto wygięte, o różnej intensywności niebieskawego zabarwienia, z obu stron jednakowe. Po roztarciu wydzielają cytrynowy zapach. Szyszki stojące, długości 7-13 cm, walcowate, niebieskopurpurowe. Wymagają stanowiska nasłonecznionego. Dobrze rośnie nawet na średnio wilgotnych, uboższych, żwirowych i mało zasobnych glebach oraz na otwartych i wietrznych przestrzeniach. Odporna na niskie temperatury do około -29 stopni C (strefa 5a), suszę i zanieczyszczenie powietrza.

ABIES HOMOLEPIS - NIKKO FIR - JODŁA NIKKO - JODŁA NIKKOŃSKA

Abies Homolepis, zwana również jodłą nikko lub jodłą nikkońską, jest gatunkiem zimozielonego drzewa z rodziny sosnowatych. Pochodzi z górskich obszarów Japonii, gdzie rośnie na wysokościach od 700 do 2200 m n.p.m., często w wilgotnych lasach umiarkowanych. Osiąga wysokość 30-40 m i ma szerokostożkowatą koronę. Liście są igiełkowate, spłaszczone, ciemnozielone od góry i z dwoma białymi pasami aparatów szparkowych od spodu. Szyszki są stojące, walcowate, fioletowo-niebieskie przed dojrzeniem i fioletowo-brązowe po dojrzeniu. Drewno jodły nikko jest wykorzystywane do celów konstrukcyjnych. Jest też uprawiana jako roślina ozdobna w parkach i ogrodach oraz jako drzewo leśne ze względu na odporność na zanieczyszczenie powietrza.

ABIES KOREANA - KOREAN FIR - JODŁA KOREAŃSKA

Wolno rosnące drzewo o zwartym, stożkowatym i bardzo regularnym pokroju, osiągające po 30 latach uprawy około 5-6 m wysokości. Gałęzie układają się horyzontalnie w wyraźnych piętrach. Igły są grube, ciemnozielone, od góry błyszczące, od spodu prawie białe dzięki charakterystycznym białym paskom woskowego nalotu. Igły są tępe, miłe w dotyku, po roztarciu przyjemnie pachną cytryną. Drzewo wcześnie osiąga dojrzałość i już w wieku kilku lat zawiązuje ozdobne zielone lub niebieskofioletowe szyszki. Szyszki te mogą pojawiać się już na 1-1,5 metrowych roślinach. Gatunek dobrze znosi suche powietrze, rośnie zdrowo, jest w pełni odporny na mróz. Preferuje gleby żyzne, umiarkowanie wilgotne. Doskonale nadaje się do uprawy w małych ogrodach przydomowych, w miejscach wyeksponowanych, efektownie prezentuje się przez cały rok.

ABIES LASIOCARPA - MOUNTAIN FIR - ALPINE FIR - JODŁA GÓRSKA - JODŁA ALPEJSKA

Abies lasiocarpa, czyli jodła górska lub jodła subalpejska, to zimozielone drzewo iglaste pochodzące z zachodniej części Ameryki Północnej, występujące naturalnie w górskich rejonach od Alaski po Nowy Meksyk. Osiąga wysokość od 15 do 30 metrów i charakteryzuje się wąską, stożkowatą koroną oraz gładką, szarą korą z żywicznymi pęcherzami. Jej krótkie, niebieskozielone igły mają przyjemny żywiczny zapach i są rozmieszczone promieniście wokół pędów. Szyszki są stojące, cylindryczne, dojrzewając przybierają kolor purpurowobrązowy i rozpadają się na drzewie. Abies lasiocarpa ceniona jest zarówno jako gatunek leśny, odporna na niskie temperatury i silne wiatry, jak i dekoracyjna roślina ogrodowa w chłodniejszych klimatach, gdzie uprawiana jest także w formie miniaturowej lub jako drzewko bożonarodzeniowe.

ABIES LASIOCARPA VAR.ARIZONICA - JODŁA GÓRSKA ARIZOŃSKA

Jodła Arizońska to drzewo o wąskiej, stożkowatej koronie, dorastające w 40 m wysokości i 360 cm obwodu pnia. Odmiana arizońska występuje naturalnie w Arizonie i Nowym Meksyku. Wyróżnia się kremowobiałą, korkowatą, miękką w dotyku korą. Igły nastroszone, niebieskawozielone, pokryte woskowatym nalotem,od spodu z wyraźnymi białymi paskami. Szyszki małe, ciemnofioletowe. Wymaga gleb żyznych, odpowiednio wilgotnych, lekko kwaśnych lub obojętnych. Rośnie szybko, dobrze rośnie na stanowiskach słonecznych i półcienistych.

ABIES MAGNIFICA - CALIFORNIA RED FIR - JODŁA WSPANIAŁA - KALIFORNIJSKA JODŁA CZERWONA

Abies Magnifica, zwana również jodłą wspaniałą lub jodłą czerwoną, jest gatunkiem drzewa iglastego z rodziny sosnowatych. Pochodzi z zachodniej Ameryki Północnej, gdzie rośnie w Górach Kaskadowych, masywie Shasta i paśmie Sierra Nevada na terenie Stanów Zjednoczonych. Jest to drzewo wysokogórskie, występujące na wysokościach od 1400 do 2700 m n.p.m., rzadko sięgając granicy lasu. Osiąga wysokość 30-60 m i ma wąskostożkowatą koronę. Kora na starych drzewach jest pomarańczowoczerwona, szorstka i spękana. Liście są igiełkowate, spłaszczone, błyszczące ciemnozielone od góry i z dwoma białymi pasami od spodu. Szyszki są wyprostowane, walcowate, żółtozielone (czasem fioletowe), dojrzewające do brązowego koloru i rozpadające się na skrzydlate nasiona jesienią. Drewno jodły wspaniałej jest wykorzystywane do celów budowlanych. Jest też uprawiana jako roślina ozdobna w parkach i ogrodach oraz jako drzewo leśne ze względu na odporność na zanieczyszczenie powietrza.

ABIES NORDMANNIANA SUBSP.EQUI-TROJANI - TROJAN FIR - ABIES BORNMUELLERIANA - JODŁA TURECKA

Jodła Turecka to piękne duże drzewo iglaste, które może osiągać do około 30 m wysokości. Pochodzi z zachodniej Turcji. Rośnie tam na wysokościach między 700 a 1500 m.n.p.m. Jest uważana za zagrożoną w naturalnym siedlisku. Jodła Turecka ma piramidalną koronę i ciemnozielone, przypominające igły liście. Abies nordmanniana subsp. equi-trojani stanowi wspaniałą ozdobę nadającą się do klimatu umiarkowanego w strefach USDA od 4 do 9 i jest jedną z bardziej odpornych na suszę jodeł. Stanowi również bardzo atrakcyjną choinkę.

ABIES PINDROW - WEST HIMALAYAN FIR - JODŁA NEPALSKA

Jest to duże, wiecznie zielone drzewo iglaste dorastające do 40–60 metrów wysokości i średnicy pnia do 2–2,5 m. Ma stożkową koronę z poziomymi gałęziami. Liście są w kształcie igły, o długości 4–9 cm. Stożki są szerokie, cylindryczno-stożkowe, mają 7–14 cm długości i 3–4 cm szerokości, ciemnofioletowe w młodym wieku, rozpadające się po osiągnięciu dojrzałości i uwalniające nasiona 5–7 miesięcy po zapyleniu. Pochodzi z zachodnich Himalajów od Afganistanu po Nepal, gdzie rośnie na wysokościach między 2000 a 3000 m.n.p.m.  Jasnego, miękkiego drewna używa się do produkcji mebli, desek podłogowych, paneli ściennych i tym podobnych. W uprawie jest znakomitym ozdobą i nadaje się do klimatu umiarkowanego ze stref odporności roślin USDA od 8 do 9.

ABIES PROCERA - NOBLE FIR - JODŁA SZLACHETNA

Abies procera – majestatyczne, zimozielone drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, pochodzące z gór północno-zachodniej Ameryki (od Waszyngtonu po północną Kalifornię), naturalnie rosnące na wysokościach 300–1800 m n.p.m. Osiąga imponujące rozmiary – w warunkach naturalnych sięga do 70–80 m wysokości z pniem o średnicy kilku metrów; w Europie przy uprawie osiąga zwykle 25–30 m.

Charakteryzuje się stożkowatą, często symetryczną koroną z poziomo rozstawionymi, sztywnymi pędami. Igły są długości 20–35 mm, sino‑ lub niebieskozielone, skierowane ku górze i posiadają wyraźne paski woskowe. Szyszki wzniesione, cylindryczne, duże (10–30 cm długości), pierwotnie zielonkawe, dojrzewając brązowieją – często pozostają na gałęziach jako charakterystyczne ozdoby.

Jodła szlachetna preferuje gleby żyzne, przepuszczalne, stale umiarkowanie wilgotne i stanowiska słoneczne lub półcieniste; wymaga wystarczającej wilgotności powietrza i osłony przed silnym wiatrem. Wykazuje dobrą odporność na mróz, choć młode rośliny mogą być wrażliwe na zimowe gwałtowne spadki temperatury.

Drewno cenione jest za jasną barwę, prostą strukturę i łatwość obróbki – stosowane m.in. do budownictwa, w przemyśle papierniczym i przy produkcji choinek bożonarodzeniowych. W naturalnych warunkach drzewo może żyć 400–700 lat.

ACER BUERGERIANUM - TRIDENT MAPLE - THREE-TOOTHED MAPLE - KLON TRÓJKLAPOWY - KLON BUERGERA

Acer buergerianum to eleganckie, średniej wielkości drzewo liściaste pochodzące z Chin i Tajwanu, znane z błyszczących, najczęściej trzylobnych liści, które tworzą gęstą i regularną koronę. Kora dojrzałych egzemplarzy jest szarobrązowa lub pomarańczowawa, łuszcząca się w cienkich pasach, co nadaje drzewu subtelny, dekoracyjny charakter. Jesienią liście przybierają intensywne barwy – od żółci po głęboki karmin – tworząc spektakularny efekt kolorystyczny. Gatunek ten preferuje gleby żyzne, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne, dobrze znosi warunki miejskie oraz krótkotrwałą suszę, a jego mrozoodporność oceniana jest na strefę USDA 6, co oznacza odporność do około –20°C. Dzięki tym cechom Acer buergerianum znajduje zastosowanie w ogrodach ozdobnych, parkach oraz w sztuce bonsai, zachwycając formą i zmiennością barw przez cały rok.

ADANSONIA DIGITATA - BAOBAB - BAOBAB AFRYKAŃSKI

Baobab Afrykański jest jednym z najbardziej unikalnych i kultowych drzew na świecie. 
Wytwarza ogromny, gruby, pękaty pień, który może osiągnąć obwód do 30 m. Drewno jest bardzo lekkie, porowate i gąbczaste.      
Wypełniony miękiszem wodnym pień może zawierać do 100 tysięcy litrów wody. Ma szeroką, rozłożystą koronę, która w okresie suszy 
pozbawiona jest liści. Poza tym okresem jest okryta liśmci i wytwarza duże, pachnące białe kwiaty, które po zapyleniu przez nietoperze, 
dają duże, okrągłe, drzewne owoce o pudrowym miąższu, które są tradycyjnie używane do produkcji napoju przypominającego lemoniadę, 
oraz są nazywane małpim chlebem, ponieważ są przysmakiem pawianów.
Gatunek występuje na terenach otwartych, na równinach i sawannach. Ze względu na rozmiary pni jeszcze w pierwszej połowie XX wieku 
szacowano ich wiek na tysiące lat, później zweryfikowano te dane i okazało się, że drzewa dożywają przeciętnie 500 lat, maksymalnie 1000. 

W uprawie najlepiej sprawdza się w bardziej suchych tropikach.

ADANSONIA GREGORII - AUSTRALIAN BAOBAB - GADAWON - BAOBAB AUSTRALIJSKI

Baobab Australijski to małe lub średnie, suche drzewo liściaste, rzadko przekraczające 12 m wysokości. Pochodzi z suchych regionów 
północno-zachodniej Australii i jedyny gatunek z rodzaju Adansonia występujący poza Afryką. 
Adansonia Gregorii ma gruby, zwykle raczej krótki, ale niezwykle szeroki pień w kształcie butelki, który może osiągać 5 m średnicy i zwartą, 
raczej rzadką koronę. Duże kwiaty są kremowe, a po nich rosną duże, okrągłe owoce z nasionami w kształcie nerki, osadzonymi w suchym, 
białym, jadalnym miąższu. 
W uprawie najlepiej radzi sobie w suchych tropikach strefach USDA 10 (brak odporności na mróz) lub wyższej. 
Nasiona namoczyć w wodzie przez jeden dzień przed wysianiem do dobrze przepuszczalnego podłoża.

ADANSONIA MADAGASCARIENSIS - MADAGASCAR BAOBAB - BAOBAB MADAGASKARSKI

Baobab madagaskarski to jedno z sześciu gatunków baobabów endemicznych dla Madagaskaru. Jest to drzewo liściaste, które osiąga wysokość od 5 do 20 metrów, charakteryzujące się charakterystycznym, butelkowatym kształtem pnia.

Cechy charakterystyczne:

• Pochodzenie: Występuje wyłącznie na Madagaskarze, głównie w suchych lasach.
• Wygląd:
  • Wysokość: 5-20 m
  • Pień: gruby, butelkowaty, często osiągający znaczne obwody
  • Korona: nieregularna, z rozłożystymi gałęziami
  • Liście: palczaste, pojawiają się w porze deszczowej
  • Kwiaty: duże, białe lub kremowe, otwierające się nocą
• Adaptacje:
  • Zmagazynowuje wodę w pniu, co pozwala mu przetrwać długie okresy suszy.
  • Głęboki system korzeniowy umożliwia pobieranie wody z głębokich warstw gleby.
• Znaczenie:
  • Gatunek endemiczny, ważny dla ekosystemu Madagaskaru.
  • Ma znaczenie kulturowe dla lokalnych społeczności.
  • Jest popularną rośliną ozdobną.

Zagrożenia:

• Wylesianie
• Zmiany klimatyczne
• Nadmierna eksploatacja

Ciekawostki:

• Baobaby mogą żyć bardzo długo, nawet kilka tysięcy lat.
• Ich owoce są jadalne i bogate w witaminę C.
• Drewno baobabów jest miękkie i porowate, co utrudnia jego wykorzystanie w budownictwie.

AGATHIS AUSTRALIS - NEW ZEALAND KAURI PINE - AGATIS NOWOZELANDZKI - SOPLICA AUSTARLIJSKA

Soplica australijska to olbrzymie drzewo iglaste osiągające do 50 m wysokości i 4m średnicy pnia.  Pochodzi z Nowej Zelandii, gdzie rośnie na wysokości do 600 m.n.p.m. Agathis należy do rodziny Araucariaceae. Jest to jedno z największych i najdłużej żyjących drzew na świecie. Agathis to wiecznie zielone drzewo iglaste o szerokich, płaskich, skórzastych liściach. Kuliste szyszki żeńskie i mniejsze, cylindryczne szyszki męskie są posadowione na osobnych drzewach. Kauri wolą wilgotną glebę, która nie wysycha latem, tolerując trochę mokrej ziemi. Wymaga miejsca osłoniętego, stosunkowo wolnego od mrozu, wytrzymuje krótkotrwałe spadki temperatur do - 6 stopni C. Jest zimozielone.

ALBIZIA LEBBECK - SIRIS TREE - INDIAN WALNUT - ALBIZJA LEBBECK - SIRIS INDYJSKI

Albizia lebbeck to średnie lub duże drzewo z rodziny bobowatych, znane m.in. jako siris, Indian siris lub „woman’s tongue”. Jego naturalny zasięg obejmuje przede wszystkim subkontynent indyjski i Mjanmę, a gatunek rośnie głównie w sezonowo suchych strefach tropikalnych. Drzewo zwykle osiąga około 15–20 m wysokości, choć w sprzyjających warunkach może dorastać nawet do około 30 m. Ma rozłożystą koronę, jasnoszarą korę, pierzasto złożone liście oraz pachnące, jasne kwiaty z licznymi długimi pręcikami. Charakterystyczne, płaskie strąki z nasionami mogą grzechotać na wietrze, co tłumaczy jedną z angielskich nazw zwyczajowych tej rośliny. Albizia lebbeck jest ceniona w systemach agroforestry, ponieważ daje cień, paszę i wiąże azot atmosferyczny, poprawiając żyzność gleby. Drewno tej rośliny bywa wykorzystywane jako materiał konstrukcyjny, opał i surowiec do produkcji węgla drzewnego, a kwiaty są źródłem nektaru i pyłku dla pszczół. Gatunek jest jednocześnie łatwo adaptujący się do różnych warunków klimatycznych, dlatego poza obszarem naturalnym bywa uprawiany ozdobnie, ale w niektórych regionach uznawany jest za inwazyjny.

ALBIZIA PROCERA - WHITE SIRIS - BROWN ALBIZIA - ALBIZJA WYNIOSŁA

Albizia procera to szybko rosnące, duże drzewo z rodziny bobowatych, znane głównie jako white siris lub forest siris. Gatunek naturalnie występuje od Indii i Mjanmy przez Azję Południowo-Wschodnią aż po Papuę-Nową Gwineę i północną Australię. Rośnie w lasach monsunowych, lasach mieszanych, sawannach, przy drogach, w suchych wąwozach oraz na terenach sezonowo podmokłych. Zwykle osiąga od kilkunastu do około 30 m wysokości i tworzy luźną, otwartą koronę. Ma jasną, gładką lub lekko prążkowaną korę, podwójnie pierzaste liście oraz drobne, zielonkawożółte kwiaty z długimi, jasnymi pręcikami. Owocem są spłaszczone strąki, zwykle mniejsze niż u podobnej Albizia lebbeck. Albizia procera jest ceniona w leśnictwie, rekultywacji i agroforestry, ponieważ dostarcza drewna, opału, węgla drzewnego, cienia i paszy. Poza obszarem naturalnym bywa sadzona użytkowo lub ozdobnie, ale w części krajów może zachowywać się ekspansywnie albo inwazyjnie.